Üyelik Girişi
MENÜ BAŞLIKLARI
Site Haritası
Hava Durumu
Cevat KILINÇDEMİR
ckilincdemir@yahoo.com
CUMHURİYET DÖNEMİNDE ASTSUBAY OKULLARI
19/02/2015
      CUMHURİYET DÖNEMİ ASTSUBAY OKULLARI
 
     Birinci dünya şavaşı mütarekesinden sonra diğer askeri okullarda olduğu gibi Küçük Zabit Mektepleri de özellikle işgal edilen bölgelerde tamamen kapatılmış ve dağıtılmıştır. Okullarda okuyan askeri öğrencilerin çok büyük bir bölümü Anadolu ya geçerek Milli mücadelede önemli görevler yapmışlardır.
    Milli mücadelenin zaferle sonuçlanmasından sonra Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyeti ilan ederek yeni bir Türk Devleti kurulmuştur. Yeni bir yapılanma içerisinde Astsubaylar da 13 Eylül 1925 tarihli Küçük Zabit ve Onbaşı Kararnamesi çıkarılmış bu kararnameye göre orduda Astsubay rütbeleri; Çavuş, Başçavuş muavini ve Başçavuş olarak belirlenmişti.
     Astsubaylar kıdemli ve kıdemsiz olarak iki kısımdı. Kıdemli astsubaylar Astsubay okullarında, kıdemsiz Astsubaylar ise Astsubay eğitim yerlerinde ayrıntılı bir şekilde eğitilirdi.
     Kıdemli Astsubayların okulları şunlardır. Piyade,Suvari,Topçu, Nakliye, Otomobil, Tayyare Pilot, Yer hizmetlerine memur, Veteriner, Sağlık işleri, Müzik, Tren, Muhabere,İstihkam, Zanaatlar okulları idi. Kıdemsiz Astsubaylar ise yukarıda belirtilen sınıflara ait kolordu tümen yoksa okul bünyesinde açılan eğitim merkezlerinde eğitim görmekteydiler. Cumhuriyetin ilk yıllarında Astsubayların insan kaynakları kıtada görev yapan erler ile subay yetiştiren okullardan başarısız olanlar öğrenciler ile okuldan yetiştirilen astsubaylardan oluşmaktaydı. Kıtalarda başarılı olan erler Küçük Zabit Talimgahları ında dört ay eğitimden geçirilerek çavuş rütbesiyle Kıdemsiz Astsubay olmaları sağlanıyordu.
    Kıdemsiz astsubay olarak görev yapanlar görevini başarı ile yapamazlar ve Kıdemli Astsubaylığa geçemezlerse normal terhis zamanı gelince terhis ediliyorlardı. Kıdemli astsubaylığa geçiş için yeterli şartlarını taşıyanlar ise 6 ay süren eğitim öğretimden sonra ve sonra kıdemli Astsubaylığa terfi ettiriliyorlardı.
Astsubay Atamaları;
    13 Eylül 1925 tarihli Küçük Zabit ve Onbaşı Kararnamesine göre göre okullarını başarıyla bitiren Küçük Zabitler okula geldikleri birliklere atamaları yapılmaktaydı. Birliklerinde kadro uyuşmazlığı ve kadro fazlalığı olduğu takdirde kıdem sırasına göre tabur, alay, tümen ve kolordu birliklerindeki boş kadrolara atamaları yapılırdı. O zaman sınıflar arası küçük farklılıklarla birlikte; Onbaşı Vekili, Onbaşı, Bölük Emini, Çavuş Vekili, Takım Çavuşu, Başçavuş. Alay çavuşu, şeklinde idi.         Piyade sınıfında ise rütbeler Bölük Emini rütbesinden başlamaktaydı.
     Subay yetiştiren askeri okullardan başarısızlığı nedeniyle okuldan uzaklaştırılanlar okudukları sınıfa göre gedikli Küçük Zabit mekteplerine gönderilerek burada 10 ay eğitimden sonra kıtalara gedikli Küçük Zabit olarak Atamaları yapılmaktaydı.
 
 
GEDİKLİ KÜÇÜK ZABİT İHZARİ MEKTEPLERİ (Gedikli Astsubay Hazırlama Okulları)
 
   Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk ordusunun modern usullerle yetiştirilmiş subay, astsubay kadrolarına ihtiyacı vardı. Bu nedenle Atatürk' ün emri ile 13 Eylül 1925 yılında " Küçük Zabit ve Onbaşı kararnamesi çıkartılarak bugünkü Astsubay okullarının açılmasına karar verilmiştir.
    1925-1938 yılları arasında üç okul açılmıştır. Bunlar Ankara,İstanbul ve Konya Gedikli İhzari Küçük Zabit Mektepleridir. Bu okullar askeri liseler müfettişliğine bağlı Albay rütbeli bir komutana bağlı bulunmaktaydı.
 
ANKARA GEDİKLİ KÜÇÜK ZABİT İHZARİ MEKTEBİ
 
     Bu okul Cebeci semtinde bulunan Askeri Dikimevinin bulunduğu küçük bir taş binada 1925 yılında eğitim ve öğretime başlamıştır. Okulun eğitim ve öğretim süresi beşer aylık dönemlere bölünmüş 3 yıldan ibaretti. Bu okulun ilk öğrencileri kıtalarda başarılı olan erbaş ve erler ile askerliğe hevesli 15 ile 22 yaş aralığından geldikleri ilkokul sınıflarına göre hangi dönemden eğitime başlayacağına göre karar verilen öğrencilerden oluşmaktaydı. Okulda sınıf değil dönem bitirme şeklinde eğitim verilirdi. Okulunu başarıyla tamamlayanlar ordunun çeşitli sınıflardaki ihtiyacına göre sınıflandırılır Gedikli Astsubay olarak kıtalarına en az altı yıl mecburi hizmet yapmak üzere atanırlardı. Haftada sadece bir gün cuma günleri tatil olurdu hafta içi iki günde yarım gün eğitim ve öğretim yapılırdı.
    Okula 1936 yılından itibaren öğrenci alınmamış 1938 yılı sonunda tüm öğrenciler mezun edilerek okulun faaliyetine son verilmiştir.
 
 
İSTANBUL GEDİKLİ KÜÇÜK ZABİT İHZARİ MEKTEBİ
 
    Bu okul İstanbul Halıcıoğlu'nda daha önce kurulan Küçük Zabit Numune Taburlarının bulunduğu mekanda eğitim ve öğretime 1925 yılında açılmıştır. Bu okulun eğitim ve öğretim bakımından Ankarada açılan okulla aynı denkliğe sahipti. Bu okuldan mezun olanlar daha çok piyade ve süvari sınıfına ayrılıyor görev yeri olarak genellikle trakya ve ege bölgesindeki birliklere atanıyordu.
   Okula 1935 yılından itibaren öğrenci alınmamış 1938 yılında mevcut öğrenciler mezun edilerek okulun faaliyetine son verilmiştir.
 
KONYA GEDİKLİ KÜÇÜK ZABİT İHZARİ MEKTEBİ
 
Konya askeri birliklerin yoğun olduğu, eskiden askeri eğitim ve öğretimin merkezi olan bir bölge olarak kabul edilen yerde 1925 yılında açılan okul eğitim öğretim ve denklik açısından diğer okullarda olduğu gibidir. Diğer okullarda olduğu gibi bu okulda 1938 yılında kapatılarak eğitim ve öğretime son verilmiştir. Bu okulun son iki senesinde verilen diplomalara "Gedikli Süel Ortaokulu" ismi yazılmıştır.
Okullarda okutulan dersler şunlardı; Alfabe, Okuma, İmla, Yazma,Kurallar,Yazı makinasıyla yazma. Din dersi, Hayat bilgisi, Aritmetik- Geometri, Tarih, Coğrafya, Fen Bilgisi, Yurt Bilgisi, Eşya Dersi, Resim Elişi Marangozluk Demircilik, Musuki ve enstrumanların icrası, Beden Eğitimi Eskrim, Askerliğe Hazırlık Dersleri 48 Talimname , Binicilik Arabacılık dersleri verilmekteydi. Son dönemde bu derslere ilave olarak Güvercincilik, kroki topoğrafya, muhabere, elektrik, astronomi, motorculuk, kimya ve sağlık bilgisi dersleri de verilmekteydi. Verilen derslerin büyük çoğunluğu uygulamalı olup kıtada karşılaşacağı her türlü zorluğu aşacak düzeyde eğitim ve öğretim yapılmaktaydı.
 
GEDİKLİ ERBAŞ HAZIRLAMA OKULLARI (1938- 1950 DÖNEMİ)
 
   1935 yılında alınan yeni bir kararla Gedikli Küçük Zabit Okullarına öğrenci alımı durdurulmuş son öğrencilerini 1938 yılında verdikten sonra yerine ortaokul seviyesinde eğitim verecek şekilde Konya, Kayseri,Elazığ, Merzifon da "GedikliErbaş İhzari Mekteb" leri ile Kırıkkale Gedikli Erbaş Sanat Okulu adı altında beş yeni okulunun açılması kararlaştırılmıştır.
   Yeni açılan Gedikli Erbaş Hazırlama okullarında eğitim ve öğretim ortaokullarla aynı düzeyde tutulmuş okul süresi üç yıl olarak belirlenmiştir.
   Kayseride 1.Gedikli Erbaş Hazırlama Okulu 1938 yılında açılmış 1950 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiştir. Okul 1950 yılında Merzifona nakledilmiş zamanla öğrenci alımını durduran okul daha sonra 1959 yılında Konya II Astsubay hazırlama okuluna nakledilerek 1962 yılında tamamen kapatılmıştır.
   Konyada II. Gedikli Erbaş Hazırlama Okulu 1938 yılında açılmış 1962 yılına kadar eğitim ve öğretimine devam etmiştir. 1950- 1960 Yılına kadar açılmış tüm okulların lağvedilerek Konya ya nakledilmesiyle 1962 yılına kadar aynı statüyle eğitimine devam etmiştir.
    1951 yılında çıkarılan 5802 sayılı Astsubay Kanununa göre Gedikli tabiri yerine Astsubay tabiri kullanılmaya başlanmıştır. Bu yasaya göre 1951 yılından itibaren Astsubay Hazırlama Okulu olarak değiştirilmiştir.
   Konyadaki bu okula 1962 yılında iki yıllık "Sınıf Hazırlama Okulu" ilave edilerek öğrenim süresi beş yıla çıkartılmıştır. Daha sonra 1964 yılında bu okul  lağvedilerek yerine iki yıl öğrenim süreli "Astsubay Sınıf Hazırlama Okulu" adını vermişlerdir.
 
   Bu Okulda 1966 yılında son mezunlarını verdikten sonra Çankırı ya nakledilmiştir. Bu dönemde Ok. D. Bşk. Tuğg. Kenan EVREN dir.
 
     Elazığ III Gedikli Erbaş Hazırlama Ortaokulunun eğitim süresi müfredat diğer okullarda olduğu gibidir. Okul 1949 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş son mezunlarını vererek Konya ya nakledilmiş 1951 yılında lağvedilmiştir.
 
   Merzifon IV Gedikli Erbaş hazırlama okulu 1940 Yılında kurulmuş Merzifon Amerikan Koleji binasında eğitim ve öğretime başlamış 1942 yılında Elazığa nakledilmiş oradan 1947 yılında Konyaya nakledilerek 1962 yılında tamamen kapanmış oldu.
 
Kırıkkale Gedikli Erbaş Sanat Okulu 1945 yılında eğitim ve öğretime başlamıştır. Okula sivilde sanat okullarını bitirenler alınmış 18 aylık bir fabrika kursundan sonra Gedikli Üstçavuş olarak teknik işyerleri ve fabrikalara atamaları yapılmıştır. Fakat sonradan sivil sanat okullarını bitirenlere yedek subaylık hakkı verilince okula ilgi kalmadığından bu okul 1949 yılında kapatılmıştır.
 
 GEDİKLİ ERBAŞ ORTA OKULLARINDA YENİ DÖNEM (1950-1965)
 
5802 sayılı kanunla Türk Silahlı Kuvvetlerinde Gedikli Erbaş Deyimi yerine Astsubay tanımı getirildikten sonra ordunun ihtiyacını karşılamak üzere eskiden kalan Kayseri 1 ve Konya II Gedikli Erbaş Hazırlama Okullarına ilaveten Mersin III. Emirdağ IV, Demirci V, Çorum VI, İstanbul halıcıoğlu VII, İstanbul Kuleli VIII de olamak üzere sekiz adet Astsubay Hazırlama Okulları açılmıştır. Bu açılan okullardan Kayserideki okul önce merzifona daha sonrada Konyaya nakledilerek lağvedilmiştir. Konya II Astsubay Hazırlama okulu 1966 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş Çankırıya intikal etmiştir.
     Mersin III Astsubay Hazırlama okulu 1951 yılında öğretime başlayıp 1963 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
Emirdağ IV Astsubay Hazırlama okulu 1957 yılında öğretime başlayıp 1959 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
    Demirci V Astsubay Hazırlama okulu 1958 yılında öğretime başlayıp 1961 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
    Çorum VI Astsubay Hazırlama okulu 1958 yılında öğretime başlayıp 1961 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
    İstanbul Halıcıoğlu VII Astsubay Hazırlama okulu 1956 yılında öğretime başlayıp 1962 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
     İstanbul Kuleli VII Astsubay Hazırlama okulu 1956 yılında öğretime başlayıp 1957 yılında mersine nakledilmiş 1963 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiş ve aynı yıl son mezunlarını vererek lağvedilmiştir.
 
   Astsubay hazırlama okullarından Astsubay adayı öğrenciler kıtalarda üç ay kıta kursuna gönderilir daha sonra kendi sınıf okullarında " Temel Kurs" adı altında mesleki eğitim görürlerdi. Sınıf okullarını başarıyla bitirenler Astsubay Çavuş rütbesiyle kıtalara tayin edilirdi.
 
 ASTSUBAY HAZIRLAMA OKULLARINDA SON DÖNEM
 
    Elektronik Astsubay Hazırlama Okulu;
     1960 yılında eğitim ve öğretime başlamış iki yıllık eğitim ve öğretimden sonra muhabere sınıfında Teknisyen Astsubaylar mezun olmaktaydı 1964 yılında okul lise düzeyine çıkartılmıştır.
 
     Çankırı Astsubay Hazırlama Okulu;
     1950 yılından sonra açılan Astsubay Hazırlama Ortaokulları Konya hariç hepsi kapatılmıştı. Çankırı da bulunan piyade atış okulu 1962 yılında İstanbula taşındı daha sonra aynı yerde açılan N.B.C. Okuluda 1966 yılında İstanbula taşınınca yerine Konya da bulunan Astsubay Hazırlama Okulu aynı yıl Çankırıya taşınarak "Çankırı Astsubay Sınıf Okulu" adını aldı.
     Bu okul uzun yıllar TSK nın teknik sınıflar dışındaki muharip ve yardımcı sınıf Astsubay ihtiyacını karşıladı. Bu okuldan mezun olan öğrenciler Astsubay adayı olarak kıtalara gönderilir burada üç ay kurs gördükten sonra sınıf okullarına gönderilerek on aylık kurs adı altında sınıf ve mesleki eğitim görerek "Astsubay Çavuş" rütbesi ile kıtalarına gönderiliyordu.
    Okulun eğitim süresi 1971 yılından itibaren üç yıllık lise öğrenim seviyesine çıkartılarak statüsü değiştirilerek "Astsubay Hazırlama Okulu" adını almıştır. Lise seviyesinde ilk mezunlarını vermiş başarılı öğrencilerin üniversite sınavlarına girmesi sağlanmıştır. ilk defa 83-84 döneminde 5 , 84-85 döneminde 11 öğrenci FYO bünyesinde okuyarak teğmen rütbesi ile mezun oldukları branşlarda görev yapmışlardır. Bu okul 1997 yılında Balıkesire taşınarak balıkesirdeki Teknik Astsubay Hazılama Okulu ile birleşerek " Çok proğramlı Astsubay Hazırlama Okulu adını almıştır.
 
Balıkesir Teknik Astsubay Hazırlama Okulu;
 
    12 Temmuz 1977 yılında açılması kararlaştırılan Balıkesir Teknik Astsubay Hazırlama Okulu, 1987 yılında makina, motor, yapı ve sıhhi tesisat teknisyeni Astsubay yetiştirmek üzere eğitime başlamış 1988 yılında Ankaradaki Elektronik Astsubay Hazırlama Okuluda Balıkesire taşınarak bu okul bünyesinde yerini almıştır.
 
Çok proğramlı Astsubay Hazırlama Okulu;
    MEB yaptığı düzenlemeye parelel olarak Balıkesir Teknik Astsubay Hazırlama Okulu, Çok proğramlı Astsubay Hazırlama Okuluna dönüştürülerek Astsubay Hazırlama Okulları tek çatı altında toplanmış oldu

 GÜNÜMÜZDE ASTSUBAYLIK EĞİTİMİ
 
    Gnkur.Bşk.lığının 3 Ocak 2001 tarihli emriyle 2002 -2003 eğitim öğretim yılında Çok proğramlı Astsubay Hazırlama Okulu lağvedilerek 30 Haziran 2003 K.K. Astsubay Meslek yüksek Okulu kurulmuş ilk mezunlarını 2005 yılında vermiştir.
    Lise mezunu olarak okulu kazananlar iki yıl MYO düzeyinde eğitim verilmektedir. Okula ön lisans veya lisans eğitimi almış öğrencilerin okula alınması halinde 19 haftalık kısa bir eğitimden sonra mezun edilmektedir.
Aynı okulun bünyesinde Astsubay üst karargah hizmetleri merkezi (AÜKHEM) bünyesinde 12 hafta uzaktan 12 hafta yüz yüze 24 haftalık eğitim de verilmektedir.

Yararlanılan kaynaklar;
 
1.Gn.Kur. ATASE Yayınları Dergisi
2. Başabakanlık Arşivi
3.Türk ve İslam Ansiklopedisi
4. Astsubay Okulları Tarihi 2009
5. Türk Ansiklopedisi
 


3484 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

bilmek     21/02/2015 11:15

geçmişini bilmeyen geleceğe güvenle bakamaz demiş atalarımız geçmişimizi tüm gerçekleri ile öğrenmemize yardımcı olan bu çalışman için sana çok teşekkür ederim devrem inşallah bizden sonraki nesiller çok daha iyi şartlar içerisinde görev yaparlar
Hüseyin KURT

     20/02/2015 16:44

Cevat çok teşekkür ederim. Eline sağlık çok güzel bir çalışma olmuş. İnşallah ilerde astsubay fakültesine dönüşürse çok daha güzel olur.
mustafa ustaoğlu

Yazarın diğer yazıları

HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINDA ASTSUBAY OKULLARI - 27/04/2015
C
DENİZ ASTSUBAY OKULLARI TARİHÇESİ - 27/04/2015
C
OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE ASTSUBAYLAR - 25/12/2014
OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDEN ASTSUBAYLARIN TARİHİNDEN BİR KESİT 2
ASTSUBAYLARIN TARİHİNDEN BİR KESİT - 06/11/2014
MESLEĞİMİZİN GEMİŞİNİ GENEL OLARAK HERKESİN KABACA BİLDİĞİ BİR KONUYU İBRET OLSUN BU GÜNLERİMİZLE KIYASLANSIN DİYE AYRINTILI YAZMAYA ÇALIŞTIM ..SAYGILARIMLA