Üyelik Girişi
MENÜ BAŞLIKLARI
Site Haritası
Hava Durumu
Cevat KILINÇDEMİR
ckilincdemir@yahoo.com
OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE ASTSUBAYLAR
25/12/2014
 OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE ASTSUBAYLAR 2.
  
    Astsubaylar Türk askeri yapısı içinde her zaman önemli bir yere sahip olmuşlardır. Özellikle  Astsubay okullarından yetişenlerin diğer askeri okullardan yetişenler gibi gerek 1inci Dünya savaşında gerekse Kurtuluş Savaşınını kazanılmasında büyük yararları ve hizmetleri olmuştur. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuna giden yolda da çok önemli  görevler üstlendikleri görülmüştür. Kurtuluş Şavaşında Antep savunmasının başına ve Yozgat Ayaklanmasının bastırılması için Kılıç Ali Paşanın tümgeneral rütbesi ile görevlendirilmesi gibi.
    Bir önceki yazımda Astsubayların batılı devletlerde olduğu gibi okullarda eğitilerek yetiştirilmesi ile çıkarılan kanun ve 1inci ordu bölgesinde açılan Küçük Zabit İptidai Mektebi ile Küçük Zabit Mektebinin açılması ve ilk mezunlarının diploma törenleri ile kıtalara nasıl atamalarının yapıldığına dair özet bilgiler yazmıştım.
  1909 yılında çıkartılan bir nizamname ile Astsubay eğitiminin modern yöntemlerle yapılabilmesi için yedi  ordu bölgesinde ilkokul düzeyinde " Küçük Zabit iptidai Mektepleri" açılmıştır. Bun ilk olarak İstanbul, konya, Selanik, Sivas, Halep, Bağdat, Yemen de açılıp eğitim ve öğretime başlamış olup bu okulların bir kısmı o zamanki savaşların etkisi ve toprak kaybı nedeniyle kapanmışlardır.
    Küçük Zabit İptidai Mekteplerinde ( Astsubay Hazırlama Okulu) öğrenim süresi gelen öğrencinin geldiği okuldaki sınıfına ve yaşına göre öğrenim bir ile üç sene arasında değişmekteydi. Bu okulların başına bir Kolağası ( önyüzbaşı)  okul müdürünün emir komutasında her sınıf veya bölükte yüzbaşı ve takım komutanları teğmen üsteğmen rütbesinde subaylar görev yapmakta idi. Okulun kuruluş kanununa göre şu dersler okutulmaktaydı; Okuma-Yazma, Osmanlı Tarihi, Kıraat ı Fenniye , Coğrafya, Harita mütalaası, Akaid-i Diniye, Ahlak, Kuran Harfleri ve Yazısı, Muhabere Usulleri, Sağlık Bilgisi dersleri okutulmaktaydı. Bu okulu başarı ile bitirenlerin başarı sırasına göre beşte üçü Piyade, beşte biri süvari beşte biri ise Topçu küçük zabit mekteplerine (Sınıf Okullarına)  gönderilirdi. Bu okullar bazı değişikliklerle birlikte Kurtuluş şavaşının başlangıcına kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bu okullardan 1909 yılında Selanikte açılan Küçük Zabit Mektebi okul müdürlüğüne Atatürk ün yakın arkadaşı Yzb Nuri CONKER İle Salih BOZOK görev yapmış olup, Atatürk bu okula o zamanlarda bile yakın ilgi göstermiştir.
    Bu okullar daha sonra tam bir sınıf okuluna dönüştürülerek Piyade, Suvari, kıyı ve sahra Topçu, nakliye Küçük Zabit Mekteplerine dönüştürülmüş öğrenim süresi iki yıl olarak belirlenmiştir. Okuldan mezun olanlar bulundukları bölgedeki ordunun kıt alarına atanıyordu. Sınıf okulundan sonra mecburi hizmet süresi altı yıl olarak belirlenmişti. Küçük Zabit mekteplerinde şu dersler okutulmaktaydı :  Ordu teşkilatına ait işler, Tabiye, talimname , Piyade ait muamelat, sefer hizmetleri tüzüğü, Sahra istihkamatı, Topoğrafya , Terbiye-i askeriye, Ceza Kanunnamesi, Kal' a Nizamnamesi, Piyade Nişan Dersleri, Silahların ve harp malzemelerinin korunmasına dair bilgiler, İdman Talimnamesi, sağlığı Koruma, Genel Kanunlar ve Meşrutiyet idaresinin dinen ve hizmeten luzumu, Hesap A'mal-i Erbaa, Tarih ve Coğrafyadan Ma' lümat, Okuma yazma, Ulum-u Diniyye, Vezaif-i Medeniyye ve Ahlakıyye , ( Sosyoloji) , Rütbe ve Alametlerin Tarifi  adı altında ondokuz ders okutulurdu.
  Okulun bitmesine altı ay kala başarılı öğrenciler Onbaşı rütbesine terfi ediyorlardı onbaşılığa terfi edemeyenler kıtalara  onbaşı vekili olarak tayin ediliyor bu öğrenciler kıtada gösterdikleri başarıya göre altı ay sonra onbaşılığa terfi ettiriliyordu. Onay makamı ise Alay Komutanı idi. Onbaşılıkta başarılı olanlar Çavuşluğa, çavuşlukta iki yıl görev yaptıktan sonra Başçavuşluğa yükseliyordu Onay makamı tugay veya tümen komutanı idi. Okuldan mezunlar yetmediğinde kıtalardan sınavla küçük zabit sınıfına kabul edenlerin terfi süreleri okuldan gelenlere göre iki katı sürede terfi edebiliyorlardı. Küçük Zabit Mektebinden orduya katılıpta kıtada aralıksız dokuz yıl hizmet edenler dokuz yılın sonunda isteğe bağlı olarak devletin ve ordunun kurum ve kuruluşlarında kabiliyetlerine göre vazife alabilmekteydiler. Polis, jandarma, şimendiferlik, tahsildarlık, gümrük, saray, gibi. Oniki sene hizmet edenler ise sınavla Yedek Subay olabiliyor tercihe göre üçyüz kuruş maaşla devletin çeşitli kurum ve kuruluşlarında istediği memuriyetlere tercihen tayin edilebiliyordu. O zaman Küçük Zabitlerin kıyafetleri subayların kıyafetlerine çok benzer rütbeleri omuzlarındaydı.
     Küçük Zabit Numune Taburları ( Örnek Astsubay Taburları):
   Kıtalara mevcut bulunan özel biçimde öğretilmiş ve eğitilmiş onbaşı ve kıdemsiz küçük zabitleri daha iyi yetiştirmek ve kıtadan  tezkere alarak kıdemli küçük zabitliğe katılacak er ve erbaşların bilgilerini artırmak ve özellikle hesap, idare, depo memuru yardımcılığına görevlendirilecek küçük zabit ve iş bilir yazıcı emir eri yetiştirmek üzere 1328  (1912 ) yılında çıkarılan bir talimatname ile piyade  mektepler müfettişliğine bağlı Küçük Zabit Numune Taburu teşkil ve tesis edilmesi kararlaştırılmıştır.
    Numune taburlarına ilkokul mezunu olup bölge halkından istekli akıl kuvveti ve vücutça elverişli olanlardan sınavla seçilir seçilenler denenmek üzere bir ay ön eğitime alınır ondan sonra Küçük Zabit Numune taburlarına eğitim için gönderilirdi. 
      Bu okullarda öğrenim süresi bir yıl olup aşağı yukarı Küçük Zabit Mekteplerindeki okutulan derslere ilaveten tek erden başlayıp manga, takım, bölük ve tabur eğitimi adı altında başlıklara göre her seviyede görev yapacak şekilde seferberlik idari yazışma, ikmal, haritacılık,muhabere,mors alfabesi ile diğer haberleşme teknikleri ile komşularımızın ordu birlikleri teşkilatları ile ilgili ileri düzeyde dersler verilmekteydi.
 
        Birinci dünya savaşında Astsubay Okulları;
   
Osmanlı Devleti 1914 yılında henüz balkan şavaşının yaraları sarılmadan Birinci Dünya Savaşına girmek zorunda kalmıştır. Savaşın bir çok cephede şiddetle devam ederken osmanlı ordusunun subay ve astsubay kadrolarında bir çok eksiklik olduğu görülmüştür. Bu nedenle Küçük Zabit mekteplerinde son sınıflarda okuyan 200 Küçük Zabit Ordu Dairesince eğitimleri tamamlanarak kıtalar gönderilmiştir. Küçük Zabit Mekteplerinin de iki yıllık süresi bir yıla düşürülmüş eski okullara ilaveten Çanakkale Kıyı Topçu, İzmir Kıyı Topçu, İstanbul Ağır Topçu, istanbul Sahra Topçu, istanbul Nakliye Gedikli küçük Zabit mektepleri açılmış, bu okullar Birinci dünya şavaşında itilaf devletlerinin osmanlı topraklarını işgal etmesiyle  birlikte sık sık taşınmak yer değiştirmek taşınmak zorunda kalmışlardır. İlk defa gedikli Astsubay deyimi bu zamandan sonra halkımız ve orduda kullanılmaya başlanmıştır.
   16 Mart 1920 de İstanbul itilaf devletleri tarafından işgal edilmesini müteakip İngilizler ve Fransızlar işgal ettikleri bölgedeki bütün askeri okullara el koymaları yüzünden okulları birleştirme yoluna gidilmiş sayıları azaltılmaya çalışılmıştır. Bu dönemde sekiz adet olmak üzere İstanbul, Kayseri, Edirne, Sivas, Amasya, Tokat, Samsun, Zile de "İhtiyat Gedikli Küçük Zabit mektepleri açılmıştır. Devam eden savaşın bir gereği olarak dört okul lagvedilmiş dört okul ise yatılı askeri rüştüye  olarak dönüştürülmüştür.
   28 Haziran 1336 (1920) yılında 568 sayılı Harbiye Nezaretinin bir tamimiyle İhtiyati gedikli Küçük Zabit mekteplerinin adı değiştirilerek bu okullara savaş sırasında şehit kimsesiz ailelerin çocukları kayıt edildiğinden "leyli Eytam İptidai mektebi " ( yatılı yetimler ilkokulu ) ismini almışlardır. 1921 yılında ise değişik sınıflara ait Gedikli Küçük Zabit Okulları  tek bir okul haline getirilmiştir. Milli mücadele sırasında kapatılan itilaf devletleri tarafından el konularak işlevsiz hale getirilen Gedikli Küçük Zabit Okulunda okuyan bir çok öğrenci Anadoluya geçerek Milli mücadelede kendiliklerinden görev alarak çok büyük hizmetlerde  bulunmuşlardır. Küçük Zabit okullarından mezun olanlar Osmanlı imparatorluğu döneminde katıldıkları çeşitli savaşlarda kazandıkları başarılar sonucu subaylığa terfi edenler hariç savaşlarda küçük Zabit  olarak görev alan o şartlarda kaydı tutulabilen 337 Küçük Zabit tespit edilmiştir. Ruhları şad, mekanları cennet olsun...


3110 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

     15/01/2015 19:49

Bizleri Man kurtlaştırmak için tarihimiz öğretmezler öğretirlerse bile yalan öğretirler kalemine sağlık devrem..
Necati KARATÜRK

TEŞEKKÜRLER...     29/12/2014 23:00

Bunca yıl bu mesleği icra ettik,emekli olduktan sonra nasip oldu assubaylık tarihini öğrenmek.
Ali fazıl ULU

teşekkürler     27/12/2014 13:17

cevat sınıfımız zümremiz mesleğimiz hakkında bu kadar detaylı bir bilgiyi bizlere aktardığın bilgi sahibi yaptıgın için çok çok teşekkürler
Hüseyin KURT

Yazarın diğer yazıları

HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINDA ASTSUBAY OKULLARI - 27/04/2015
C
DENİZ ASTSUBAY OKULLARI TARİHÇESİ - 27/04/2015
C
CUMHURİYET DÖNEMİNDE ASTSUBAY OKULLARI - 19/02/2015
CUMHURİYET DÖNEMİ ASTSUBAY OKULLARI
ASTSUBAYLARIN TARİHİNDEN BİR KESİT - 06/11/2014
MESLEĞİMİZİN GEMİŞİNİ GENEL OLARAK HERKESİN KABACA BİLDİĞİ BİR KONUYU İBRET OLSUN BU GÜNLERİMİZLE KIYASLANSIN DİYE AYRINTILI YAZMAYA ÇALIŞTIM ..SAYGILARIMLA